maandag 15 mei 2017

Op zoek naar de steenpatrijs

DE TRIOMF VAN MIJN VADER (Serge Scotto, Eric Stoffel & Morgann Tanco)
Marcel Pagnol (1895 - 1974) is een populaire auteur in Frankrijk. Hij debuteerde als toneelschrijver in 1925, schreef en regisseerde talloze films en toneelstukken en werkte vanaf 1957 aan Souvenirs d'enfance, een vierdelige serie romans met jeugdherinneringen.
La Gloire de mon Père is hiervan het eerste boek. Het verhaal speelt zich af aan het begin van de twintigste eeuw en beschrijft grotendeels een vakantie die de jonge Marcel met zijn ouders, jongere broer en zus, tante en 'oom' Jules doorbrengen in een villa tussen Aubagne en Aix in de Garrigue, een schitterende, rotsachtige omgeving. Marcel brengt er veel tijd door met zijn broertje in de natuur waar ze beide vaak verkleed als indianen op avontuur gaan. Marcels vader, een bescheiden onderwijzer en atheïst, heeft er heftige discussies met de katholieke snoever Jules. Op een dag besluit Jules om met Marcels vader te gaan jagen. Jules hoont de man die nauwelijks een deugdelijk geweer heeft, terwijl hij met een prachtig vuurwapen en een briljante techniek vrijwel nooit een prooi mist. Het is hun grote uitdaging om een steenpatrijs, de koning onder de patrijzen, te schieten. Ze beloven Marcel dat hij   met de jacht, maar breken hun belofte. De jongen volgt hen van een afstand en dankzij hem beleeft zijn vader de triomf waarnaar de titel van het boek verwijst.
De Franse stripuitgeverij Bamboo geeft sinds kort de jeugdherinneringen en toneelstukken van Pagnol, in samenwerking met zijn kleinzoon, uit als stripalbum en die reeks verschijnt nu ook in het Nederlands. De triomf van mijn vader is een heel fraaie stripversie van het boek (dat als roman niet in het Nederlands verkrijgbaar is) geworden. Morgann Tanco heeft een heel prettige tekenstijl waarin ze realistische decors combineert met half realistisch getekende personages. De sfeer van het boek is goed getroffen met overtuigende personages, mooie beschrijvingen, waarin de dichterlijke stijl van Pagnol zo veel mogelijk bewaard is gebleven en indrukwekkende decors. En hoewel die decors heel Frans zijn, zijn de thema;s die worden aangesneden universeel: de kindertijd, familieleven, respect voor de natuur en voor je medemensen.
Saga 2017; 104 pagina's; hardcover, kleur; € 24,95
☺☺☺

Deze bespreking verscheen in een iets andere vorm ook in De Boekenkrant van april 2017

woensdag 3 mei 2017

Leven in totale onzekerheid

GEGIJZELD (Guy Delisle)
Hoe voelt het om gegijzeld te zijn? Dat maakt Guy Delisle op indringende wijze duidelijk in Gegijzeld. Delisle maakte tot nu toe vooral reisverslagen. Hij leefde en werkte in verschillende delen van de wereld en maakte daar een paar mooie boeken over: Shenzen, Pyongyan, Birma en Jeruzalem.

In Gegijzeld beschrijft Guy Delisle 111 dagen uit het leven van Christophe André, een medewerker van een medische NGO die bij zijn eerste missie in de Kaukasus wordt ontvoerd. Hij wordt opgesloten en leeft wekenlang op groentesoep, brood en thee. Het grootste deel van de tijd verblijft hij geketend in totale eenzaamheid in zijn cel. Het is volkomen onduidelijk waarom hij ontvoerd is, hoe lang zijn gevangenschap zal duren en of hij het sowieso zal overleven.
Nadat Delisle  Christophe André  een paar keer had ontmoet en gesproken besloot hij om dit verhaal te vertellen. Gegijzeld is een dik boek geworden waarin bijna niets gebeurd. Dat is niet negatief bedoeld, het is een bewuste en heel goede keuze. De pagina's gaan aan je voorbij zoals de dagen aan André voorbijgingen tijdens zijn gevangenschap, eentonig en bijna zonder dat er iets gebeurt. Elke dag lijkt hetzelfde en door op een subiele manier te spelen met kleur, licht en schaduw geeft Delisle Christophes wisselende stemmingen weer van hoop naar wanhoop en totale doodsangst. Door op deze manier te werk te gaan kunnen we ons verplaatsen in zijn situatie.
En die grijpt je naar de keel. Gegijzeld is een indringend boek en het is moeilijk om het in een keer uit lezen. Guy Delisle is erin geslaagd om een meeslepend verhaal te maken dat je er als  lezer bijna tastbaar bewust van maakt hoe het voelt om in een situatie van totale onzekerheid te verkeren. Een knappe prestatie.
Scratch 2017; 432 pagina's; paperback, kleur; € 29,90

☺☺☺☺☺

zondag 30 april 2017

Er zijn grenzen aan wat een moeder kan verdragen

HAD MENEER NOG IETS GEWENST? (Virginie Augustin & Hubert)
Edward is een jonge edelman die leeft in het Victoriaanse tijdperk. Sir Edward is een losbol. Ondanks zijn jonge leeftijd heeft hij al zo ongeveer alles gedaan wat er op erotisch gebied mogelijk is. En met bijna iedereen. Zijn indrukwekkende lid is haast beroemder in Londen dan Edward zelf. Maar zijn liefhebberij begint uit de hand te lopen. Steeds vaker wordt hij 's nachts  knock-out met de koets vervoerd naar zijn imposante woning. Een huis waarin twintig bedienden altijd voor hem klaar staan.
Op een dag voegt Lisbeth zich bij Edwards huishouding. Als zij een keer 's nachts moet werken wordt Edward dronken en in elkaar geslagen thuisgebracht. Ze kleedt hem uit, legt hem in bed en verzorgt zijn wonden. Ze blijft bij hem waken terwijl Edward zijn roes uitslaapt. Ze houd zich niet aan de regels van het personeel en begint een gesprek met hem. Edward is verbaasd dat het lelijke meisje niet onder de indruk is van zijn grote reputatie. Er groeit een band tussen de twee en Lisbeth wordt Edwards vertrouweling. Ze hoort zijn verhalen aan over zijn liederlijke uitspattingen zonder een spier te vertrekken. Bij haar kan hij alles kwijt. En hij gaat van haar houden.
De rest van het personeel is er niet gelukkig mee dat sir Edward een eenvoudig dienstmeisje in vertrouwen neemt en wijst haar op haar plaats. Ook de moeder van Edward is ongelukkig met de situatie. Zijn losbandige leven is nog tot daar en toe maar er zijn grenzen aan wat een moeder kan verdragen.
Had meneer nog iets gewenst? is in veel opzichten een perfect stripverhaal. Virginie Augustin maakt van iedere pagina op zich een kunstwerkje in een wat schetsmatige stijl, waarbij ze telkens een beperkt aantal kleuren gebruikt dat bij de personages en bij de situatie past. De dalogen zijn heel sterk en met zijn uitspraken steekt Edward Oscar Wilde regelmatig naar de kroon.
Had meneer nog iets gewenst? is een mooi, gelaagd sprookje voor volwassenen waarin grote thema's worden aangekaart en met een hartverscheurend einde.
Blloan 2017; 96 pagina's; uitvoering; € 19,95

☺☺☺☺☺

donderdag 27 april 2017

Moord op het Franse platteland

HET VERSLAG VAN BRODECK (Manu Larcenet, naar Philippe Claudel)
Sinds hij De dagelijkse worsteling publiceerde, wordt Manu Larcenet gerekend tot de belangrijkste Franse stripmakers van deze tijd. Hij blijft continu vernieuwen en verrassen. Na De dagelijkse worsteling maakte hij de vierdelige striproman Blast, die alom werd geprezen. Veel lof was er ook voor het daarop volgende werk, Het verslag van Brodeck, dat na wat omzwervingen bij verschillende uitgevers uiteindelijk bij Dargaud in een Nederlandse vertaling verschijnt.
Het verslag van Brodeck bestaat uit twee delen, het tweede verschijnt dit najaar in vertaling, en is gebaseerd op de gelijknamige roman van Philippe Claudel. Het is het verhaal van een man die door zichzelf te laten vernederen de oorlog en het verblijf in een kamp heeft overleefd. Na de oorlog keert hij terug naar zijn dorp. De wat zonderlinge Brodeck woont hier aan de rand samen met zijn dochter en echtgenote, die net als hij getekend is door de oorlog.
Op een dag belandt er een vreemdeling in het dorp, die al snel door de dorpsgenoten 'de anderer' genoemd wordt. Een paar dagen later is hij dood, vermoord. De dorpsbewoners benaderen Brodeck om een verslag te schrijven van de gebeurtenissen die tot de dood van de anderer geleid hebben. Brodeck aanvaardt de opdracht, maar besluit om twee verslagen tre schrijven, een voor de dorpsgenoten, het officiële en een voor zichzelf en dat is het verhaal dat we nu lezen.
Het tekenwerk van Larcenet in dit boek is magistraal. Hij kiest ervoor om het verhaal te vertellen op verticale (liggende) pagina's. Een film-achtige aanpak die hem de gelegenheid geeft om het landschap in panoramische beelden voorbij te laten trekken, maar ook om in te zoomen op de lelijke koppen van de dorpsbewoners en allerlei details. Zijn krasserige pentekeningen doen wat denken aan het werk van Alberto Breccia (Mort Cinder).
Het verslag van Brodeck is rijk aan details, de tekeningen nodigen uit om ze heel goed te bekijken en tot je door te laten dringen. Wat je hier voorgezet wordt is geen gemakkelijke kost, het verhaal wordt traag verteld, is somber en complex, aangrijpend. Maar o, wat is het mooi en meeslepend.

 Uitgeverij Dargaud 2017; 160 pagina's; hardcover met slipcase, zwart/wit ;  € 24,95

dinsdag 25 april 2017

Een obsessieve verliefdheid

IEDEREEN OP CLAUDIA (Sam Peeters)
Net zoals bijvoorbeeld Pieter de Poortere heeft Sam Peeters zich toegelegd op het maken van tekstloze stripverhalen, maar in tegenstelling tot zijn Belgische collega maakt Peeters lange verhalen. Iedereen op Claudia is zijn derde graphic novel. Er is in zijn werk duidelijk een stijgende lijn te zien. Grafisch is zijn werk steeds strakker en helderder geworden en hij slaagt er per boek beter in om een verhaal te vertellen. Iedereen op Claudia is complexer en diepgaander dan zijn voorganger Fucking hell.
Iedereen op Claudia is het verhaal van een verliefdheid die uitgroeit tot een obsessie. Claudia is het mooiste meisje van de klas, lief, knap, slim, grappig. Iedere jongen is meteen weg van haar inclusief de mannelijke hoofdpersoon in wie we zonder veel moeite Peeters zelf herkennen. Hij is tot over zijn oren verliefd op haar, ze nestelt zich (en dat weet Peeters heel mooi grafisch vorm te geven) in zijn hersens, kruipt onder zijn huid, zijn hart, zijn onderbuik… maar hij maakt geen schijn van kans.
In de loop der jaren leven ze beiden hun eigen leven en gaan hun eigen weg, maar soms kruisen hun wegen elkaar. En elke keer heeft Claudia een ander. De afspraakjes die ze maken lopen uit op een fiasco als er steeds weer een andere minnaar opduikt. Zijn verliefdheid neemt steeds extremere vormen aan. Van sommige gebeurtenissen aan het einde van dit boek valt te hopen dat ze zich enkel in de geest van de mannelijke hoofdpersoon hebben afgespeeld. En zelfs die scènes zijn prachtig in beeld gebracht.
Evenals zijn voorganger Fucking hell is Iedereen op Claudia een prachtig vormgegeven uitgave met grafisch heel sterk, uiterst helder en toch gedetailleerd tekenwerk dat bij iedere keer bekijken weer nieuwe details prijsgeeft. Mooi werk.
Scratch 2017; 224 pagina's; hardcover, kleur; € 34,90


☺☺☺☺

maandag 17 april 2017

'Ik heb geen idee meer wie ik ben'

KAKKERLAK(Halfdan Pisket)
Kakkerlak is de tweede van drie grafische romans die de Deense stripauteur en illustrator Halfdan Pisket maakte over zijn vader, die in de jaren zeventig van Turkije naar Denemarken ging om er te werken als gastarbeider. De eerste verscheen vorig jaar onder de titel Deserteur. 
Deserteur was een indrukwekkend verhaal over een jongen die opgroeit in een kleine Turkse plaats aan de grens met Armenië als zoon van een islamitische vader en een christelijke Russisch-Armeense moeder. Hij is er getuige van hoe het dorp waar men aanvankelijk vredig samenwoont, wordt verscheurd door etnische en religieuze tegenstellingen. Hij neemt dienst in het Turkse leger, maar geschokt door wat hij waarneemt en waar hij aan meedoet, deserteert hij.
In Kakkerlak worden zijn eerste jaren als gastarbeider beschreven. Na zijn desertie gaat hij naar Denemarken in de hoop er een nieuw leven op te bouwen. Hij vindt er werk en hij vindt er een eerste liefde, Sofie. Het lukt hem echter niet om hun relatie in stand te houden en hij raakt in conflict met zijn werkgever, waarna hij wordt uitgewezen. Maar ook in Turkije kan hij niet meer aarden. Met een vervalst paspoort gaat hij opnieuw naar Denemarken. Hij maakt er vrienden, er zijn nieuwe liefdes, maar hij slaagt er niet in om een baan of een relatie te behouden en hij belandt in een wereld vol geweld en criminaliteit. Het gaat helemaal mis met hem en het slot van dit boek doet het ergste vrezen voor het vervolg van zijn verhaal.
Pisket heeft niet geprobeerd om het leven van zijn vader exact na te vertellen. Het is een vrije bewerking waarin hij naar eigen zeggen een deel van zichzelf, een deel van zijn vader en een deel geschiedenis heeft gestopt. Dat laatste is in Deserteur de Armeense genocide. In Kakkerlak schetst hij met als leidraad het verhaal van zijn vader een beeld van de komst van wat toen nog gastarbeiders heetten naar het rijke westen van Europa.
Maar Kakkerlak gaat niet alleen over die voege jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is ook een verrassend actueel verhaal over een man die een nieuw bestaan op moet bouwen in een vreemde wereld die hem vijandig gezind is, terwijl hij de gruwelijke gebeurtenissen  in de wereld waaruit hij vertrokken is, nog niet verwerkt heeft.
Uitgeverij SubQ 2017; 134 pagina's; softcover, zwart/wit;€ 17,50

☺☺☺☺

maandag 27 maart 2017

Satire of sadisme?

DE SCHAKELAAR INTEGRAAL (Milo Manara)
Halverwege de jaren tachtig werden de stripwinkels overspoeld met seksstrips en kon je geen stripblad voor volwassenen meer openslaan zonder te stuiten op een blote borst of een geslachtsdeel. En dat was allemaal de schuld van Manara!
De Italiaan Milo Manara begon zijn carrière met het tekenen van fumetti, enigszins of heel erg ranzige verhalen op pocketformaat met veel seks en geweld. Later werd hij een van de boegbeelden van de literaire strip of de auteursstrip die vooral in het tijdschrift (A suivre) / Wordt vervolgd tot ontwikkeling kwam. Zijn avonturen van Giuseppe Bergman werden hoog gewaardeerd. Maar het bloed kroop waar het niet gaan kon. Puur voor zijn plezier maakte Manara voor een seksblad De schakelaar.
De schakelaar is het verhaal van Claudia,een zeer preutse vrouw, waarbij de remmen seksueel volledig los gaan nadat een verdorven type een ontvangertje in haar hersenen laat implanteren dat als hij een zendertje  aanzet met een schakelaar, de vrouw verandert van een frigide wezen in een nymfomane slet, waarvoor geen perversie te ver gaat. Achteraf vind Manara dat hij eigenlijk iets te ver ging met het verhaal want in herdrukken van De schakelaar ontbreken tegenwoordig drie pagina's die wel voorkomen in de eerste versie. Zelfcensuur van Manara. Ook in deze integrale ontbreken ze. Niet echt integraal dus, maar Manara legt in zijn voorwoord bij deze uitgave uit waarom. Een uitleg die niet helemaal overtuigd.
Was De schakelaar een satire? Een luchtig verhaal dat spotte met onze dubieuze houding ten aanzien van seks? Als het bij dat ene verhaal was gebleven, oké, maar De schakelaar was een succes en ook bij heel veel mensen die de satire er niet in herkenden. En dus kwamen er vervolgen. Want wat Manara niet deed met zijn stripromans, deed hij wel met zijn seksstrips: geld verdienen. De schakelaar 2, 3 en 4 verschenen in respectievelijk 1991, 1994 en 2001 en voegen weinig toe aan het eerste deel.
In De schakelaar integraal 1 zijn de eerste twee verhalen gebundeld. Later dit jaar komt nog een tweede boek uit met de overige verhalen. Het tweede verhaal is vooral sadistisch, een man die lijkt op James Dean heeft de schakelaar in handen gekregen en dwingt Claudia vooral om zijn bevelen uit te voeren, waarbij hij handig gebruik maakt van het apparaatje. Satirisch? Manara lift vooral mee met het succes van de pornostrip, dat inmiddels een goed verkopend genre is geworden. Dankzij hem, dus waarom zou hij er niet van meeprofiteren? Zoiets moet hij gedacht hebben toen hij aan deel 2 begon. De schakelaar 2 is mooi getekend en (in deze versie) ingekleurd, er zitten leuke vondsten in, en daarmee stijgt het niveau uit boven dat van de gemiddelde seksstrip, maar het is ook niet meer dan dat en niet het stripicoon dat het eerste verhaal in de loop der jaren is geworden.
Glénat 2017; 112 pagina's; hardcover, kleur; € 22,50
☺☺☺

Kijk ook eens op http://hanspols.nl