donderdag 8 december 2016

Bewust de andere kant opkijken

IRMINA (Barbara Yelin)
Het einde van het jaar nadert en binnenkort zullen de jaarlijsten weer opduiken. Wat waren de beste strips van 2016? Een titel die zeker in mijn lijst zal staan (en waarschijnlijk ook in vele anderen) is Irmina van Barbara Yelin, een prachtig verhaal.
De jaren negentiendertig. Irmina is een jonge , zelfbewuste Duitse vrouw die in Londen een opleiding volgt voor secretaresse. Daar leert ze Howard kennen, een zwarte man die studeert aan de universiteit van Oxford. Ze beginnen een relatie met elkaar. Hoewel ze allebei uit een goed milieu komen, zijn en blijven ze in Groot-Brittannië allebei buitenstaanders, Howard door zijn kleur en Irmina door haar accent. Voor Irmina wordt de situatie lastig als in Duitsland het fascisme steeds meer voet aan de grond krijgt. Hoewel ze niets van de politieke situatie wil weten, wordt ze er voortdurend mee geconfronteerd door de mensen waarbij ze woont. Als ze ook geen geld meer toegestuurd krijgt van haar ouders omdat de valutahandel aan banden wordt gelegd is ze gedwongen om terug te keren naar Duitsland en de relatie met Howard te verbreken. Ze ziet haar droom om als zelfstandige, werkende vrouw te leven in rook opgaan.
Terug in Duitsland trouwt ze met een officier en krijgt van hem een kind. Het levert haar ook aanzien en welvaart op. Ze ziet dagelijks wat er om haar heen gebeurt, maar sluit er bewust haar ogen voor, verdedigt de nazi's zelfs en verloochent haar vriendin.
Barbara Yelin, waarvan eerder een grafische roman over een vrouwelijke seriemoordenaar verscheen in vertaling (Gif) baseerde haar grootste verhaal tot nu toe op de dagboeken van haar grootmoeder. Ze schreef geen biografie, maar wilde onderzoeken (zoals ze vertelt in een interview me De Boekenkrant, hoe het kan dat haar grootmoeder veranderde van een moderne, jonge vrouw in iemand die geen vragen stelt en de andere kant opkijkt. Irmina is een dik boek, Yelin neemt er de tijd voor om Irmina's verhaal te vertellen, zodat je haar goed leert kennen en haar beweegredenen gaat begrijpen. Dat doet ze in mooi ingekleurde, soms paginagrote tekeningen. De inkleuring, met veel grijstinten, geeft het verhaal een wat nostalgische, melancholieke sfeer. Die contrasteert soms met de rauwe werkelijkheid van de Jodenvervolging. Yelin wekt heel bewust met kleur, het verhaal heeft drie delen, die elk hun eigen sfeer hebben. Het blauw in deel 1 staat voor vrijheid, het rood voor bloed en schuld en het turquoise van deel 3 voor nieuwe hoop. Zo speelt ze ook met de paginaopbouw, het gevoel van vrijheid in het eerste deel wordt bijvoorbeeld versterkt doordat ze geen kaders om de tekeningen gebruikt.
Er zitten mooie grafische vondsten in het boek, zoals op pagina 211 en 212. Irmina hoort een vriendin vertellen dat ze heeft gezien hoe een jonge joodse man in dood is geslagen door soldaten en er even later een pot jam kapot valt. De jam aan Irmina's handen is als bloed dat daaraan kleeft.
Irmina is een wat ongemakkelijk verhaal. Het is confronterend en zet aan tot nadenken. Wat zou jezelf doen als je Irmina was? En dat is helemaal geen vreemde vraag in deze tijd van opkomende vreemdelingenhaat. 'Wees', zoals Yelin in hetzelfde interview zegt, 'je ervan bewust dat ieders persoonlijke verantwoordelijkheid groter is dan we denken.'
Soulfood Comics; 288 pagina's; hardcover; € 26,95
☺☺☺☺☺

Kijk ook eens op http://hanspols.nl

maandag 5 december 2016

Gekonkel in het Kremlin

DE DOOD VAN STALIN (Thierry Robin & Fabien Nury) 
Zoals je in het nawoord bij deze uitgave kan lezen wilde Thierry Robin (Koblenz, Chinees Rood) ooit een biografie van Stalin maken in stripvorm. Het project stierf een vroege dood, maar gelukkig ontmoette hij Fabien Nury en kon hij toch aan een verhaal over Stalin gaan werken. Hoewel… over Stalin? Die is zelf al vanaf pagina 21 stervende. Nee, De dood van Stalin gaat eerder over de omstandigheden rond zijn dood en de machtsspelletjes die worden gespeeld door zijn entourage.
Voordat de lezer aan het boek begint wordt hij gewaarschuwd dat dit verhaal weliswaar is gebaseerd op feiten, maar fictie is. Dat is niet zo vreemd want we weten niet precies hoe Stalin gestorven is en wat er zich rond zijn sterfdatum heeft afgespeeld in het Kremlin. Nury heeft daar zijn interpretatie op losgelaten en eerlijk gezegd kan het best zo zijn gebeurd als hij vertelt.
Er wordt volop gekonkeld, er worden complotten gesmeed en moorden gepleegd bij de strijd om Stalins opvolging. Het tekenwerk van Thierry Robin is heel sterk, teen een realistisch decor maakt hij prachtige karikaturen van de hoofdrolspelers in dit koningsdrama, waarvan de eindscène het lot van de wereld zou bepalen. En hoewel we de afloop kennen leest De dood van Stalin toch als een spannende thriller. 
Dargaud 2016; 144 pagina's; hardcover, kleur: € 24,95

☺☺☺☺

vrijdag 2 december 2016

Een prachtig tijdsbeeld

GELUKKIGE TIJDEN (Warnauts & Raives)
Met Gelukkige tijden zetten Warnauts en Raives hun kroniek van de twintigste eeuw voort, verteld aan de hand van de geschiedenis van de Belgische familie Deschamps. Eerder verschenen Nieuwe tijden (2013) en Na de oorlog (2014). Er zijn tien jaar voorbijgegaan.
Gelukkige tijden speelt zich af in de periode 1958-1962. Gelukkige tijden? De titel van het boek is misschien ironisch bedoeld, want er heerst optimisme, geloof in vooruitgang, met als hoogtepunt de Expo 58, maar het is ook de tijd dat Europa zijn koloniën kwijtraakt en dat gaat niet zonder bloedvergieten gepaard in bijvoorbeeld Kongo en Algerije. De Algerijnse vrijheidsstrijd wordt uitgevochten tot in de straten van Parijs, waar bloedige aanslagen worden gepleegd. In Berlijn wordt de Muur opgetrokken. Bij al deze gebeurtenissen raakt ook de familie Deschamps betrokken.
Vergeleken bij de vorige twee delen leest Gelukkige tijden minder makkelijk. Meerdere verhaallijnen lopen door elkaar heen en de handeling verplaatst zich voortdurend. Van Kongo naar Luik, naar Algerije, Parijs, Brussel enzovoort. Het scheelt wel als je Nieuwe tijden en Na de oorlog eerst nog eens herleest en in ieder geval weer weet wie wie ook alweer was. Anders ben je al snel de draad kwijt.
De auteurs wilden iets teveel in dit boek stoppen. Het zou jammer zijn als lezers hierdoor afhaken want het tekenwerk is mooi en Gelukkige tijden schetst een prachtig tijdsbeeld van de jaren vijftig van de vorige eeuw.
Lombard 2016; 120 pagina's; hardcover, kleur; € 24,95
☺☺☺
Kijk ook eens op http://hanspols.nl


woensdag 30 november 2016

De terugkeer van Simon

SIMON VAN DE RIVIER DEEL 3 (Claude Auclair & Alain Riondet)
In 1978 leek er een einde te zijn gekomen aan de serie Simon van de rivier. Terwijl in Kuifje de laatste platen verschijnen van City N.W. 3 loopt in (A suivre) Bran Ruz. (A suivre) is een door uitgeverij Casterman uitgegeven tijdschrift voor volwassen striplezers, dat stripromans presenteert: lange, diepgravende verhalen. Auclair voelt zich hier meteen thuis tussen de andere 'romanauteurs' Tardi, Pratt en Forest, om er enkele te noemen. Niet langer hoeft hij zich beperkt te voelen door de lengte-eis van ca. 46 pagina's die het stripalbumformaat stelt en kan hij gaan werken aan het Keltische epos, waar hij al  langer plannen voor heeft. Die worden concreet als hij in 1976 Alain Deschamps ontmoet en Casterman hun voorstel accepteert. Auclair wordt een medewerker van het eerste uur aan (A suivre) en de hieruit voortkomende collectie stripromans.
Meerdere malen vertelt Auclair in interviews dat Simon van de Rivier is afgelopen, maar hij verandert van mening als hij rond 1982 de reizende avonturier Alain Riondet ontmoet. Samen bedenken ze drie nieuwe verhalen die ze maken tussen 1983 en 1986. Uitgeverij Lombard koopt de eerste twee verhalen maar weet er niet goed raad mee. Ze zijn niet geschikt voor publicatie in het weekblad Kuifje en de pagina's blijven een aantal jaren in de la liggen. Rond die tijd heeft Lombard plannen voor een tijdschrift voor volwassenen dat moet gaan concurreren met (A suivre). Daar zouden ze wel in passen, maar het tijdschrift komt niet van de grond. Intussen werkt Auclair verder aan het derde nieuwe verhaal. Uiteindelijk verschijnen vanaf 1988 de verhalen zonder voorpublicatie in boekvorm: De opwekker en De weg van het Ogam, later gevolgd door Schipbreuk (in twee delen).
De postnucleaire wereld is in deze verhalen naar de achtergrond verdwenen en Simon en Emeline zijn ouder geworden. Simon is ook meer op Auclair zelf gaan lijken, een bewuste keuze van de tekenaar, die nog meer autobiografische elementen toevoegt (Simon heeft twee dochters en een boot, net als Auclair) De opwekker lijkt vooral te zijn bedoeld om zijn mystieke denkwereld te presenteren en menig lezer krabt zich het hoofd bij deze poging om allerlei oeroude denkbeelden uit verschillende culturen te combineren: de elementen aarde, water, lucht en vuur, yin en yang,
de i-tjing…
In De weg van het Ogam gaan Auclair en Riondet op dezelfde voet verder. In De opwekker zien we Simon en zijn familie pas aan het eind van het verhaal, maar in De weg van het Ogam staat Simon centraal, die een reis door zijn binnenste maakt en daarbij geconfronteerd wordt met onder andere Keltische mythen en de droomtheorie van Carl Gustav Jung.  Deze twee verhalen zijn bepaald geen lichte kost, maar blijkbaar heeft Auclair ermee gezegd wat hij wil zeggen, want Schipbreuk heeft een heel ander karakter.
Simon is weer een bijfiguur in dit zeevaartdrama. Hij is met zijn gezin neergestreken in een vissersdorp (waarschijnlijk ergens in Bretagne) waar Mevrouw de scepter zwaait. Ze is een keiharde, onverzettelijke vrouw die na de dood van haar man eigenaar wordt van de vissersvloot. Officieel heeft Patrick Grote Hond de leiding maar hij kan niets zonder de goedkeuring van Mevrouw. Mevrouw heeft één zwakke plek: ze houdt veel, te veel, van haar zoon Pierre.
Het verhaal wordt rustig verteld, maar heeft bijna vanaf de eerste pagina een beklemmende sfeer. Er zijn veel onderhuidse frustraties en opgekropte woede in de gesloten vissersgemeenschap die niet anders dan tot uitbarsting kunnen komen. De twee delen samen van Schipbreuk vormen een mooie striproman.
Schipbreuk was definitief het laatste verhaal van Simon van de rivier. De laatste jaren van Auclairs leven waren een martelgang. De boot die hij bouwt gaat in vlammen op, hij raakt verzeild in een langdurige rechtszaak met Deschamps die de rechten claimt op de originele pagina's van Bran Ruz en moet strijden tegen de kanker die hem uiteindelijk in 1990 fataal wordt.
Met dit derde deel is de Integrale uitgave van Simon van de rivier voltooid. Terugkijkend op een oeuvre waarvan deze reeks een belangrijk onderdeel uitmaakt, ontdek je dat Claude Auclair en zijn strips elkaar heel na stonden. Zonder echt autobiografische verhalen te maken vertelt Auclair erin over zichzelf, zijn leven, zijn angsten en dromen.
Sherpa 2016; 240 pagina's; hardcover, kleur; Prijs € 39,95
☺☺☺☺

Kijk ook eens op http://hanspols.nl

zondag 27 november 2016

Een dorpje waar eigenlijk nooit iets gebeurt

MAGASIN GENERAL INTEGRAAL 1 (Loisel & Tripp)
Regis Loisel had nog jaren door kunnen gaan met het tekenen van fantasystrips na het succes van Op zoek naar de tijdvogel, maar dat deed hij niet. Hij maakte eerst Peter Pan, een bijzondere bewerking van het overbekende verhaal en daarna Magasin Général een negendelige reeks waar hij samen met Jean-Louis Tripp ruim tien jaar aan werkte. De serie is voltooid en verschijnt nu opnieuw in een driedelige integrale uitgave. Dit deel bevat de eerste drie verhalen.
Wie had ooit gedacht dat een verhaal over een kleine Canadese dorpsgemeenschap rond 1920 zo'n groot succes zou worden, maar het gebeurde!
In deel 1 maken we kennis met Marie. Na de dood van haar man Felix (die het verhaal vertelt) neemt zij het winkeltje over in het gehucht Notre-Dame-des-Lacs, waar eigenlijk nooit iets gebeurd. Tot op een dag een man arriveert die pech heeft met zijn motor. Marie ontfermt zich over hem. Als eigenares van de winkel is ze een soort spil waar het houthakkersdorpje om draait. Iedereen komt in haar winkel en zij kent iedereen. Dit deel van Magasin Général is een eerste kennismaking met Marie en haar dorpsgenoten waarvan er een aantal centraal staan in de volgende delen.
De man met de motorfiets heet Serge. In het tweede, naar hem genoemde, deel opent hij bij de winkel van Marie een restaurant. Het kost wat moeite maar uiteindelijk weten de vrouwen van het dorp de weg ernaartoe te vinden en het verhaal eindigt met een feestelijke maaltijd.
Tot dan toe spelen mannen nauwelijks een rol in het verhaal maar daar komt met deel 3 verandering in. De mannen van het dorp keren terug van een lang verblijf in de bossen, waar ze hout hebben gehakt. Ze zijn niet blij als ze zien wat er veranderd is in het dorpje en Serge zien ze al helemaal niet zitten. De mannen besluiten zijn restaurant te boycotten. Uit solidariteit sluit Marie haar winkel en er ontstaat een verhitte strijd tussen de mannen en vrouwen van het dorp. Van Serge, die heel populair is bij de vrouwen, hoeven hun echtgenoten weinig te vrezen blijkt aan het einde van dit deel als de rust is weergekeerd en hij Marie een bekentenis doet.
Er gebeurt in Magasin Général weinig, bijna even weinig als in Notre-Dames-des-Lacs zelf. Maar als je tussen de regels door leest en het dorpje beter leert kennen is er veel leed, onderhuidse spanning, zijn er onverwerkte gebeurtenissen en intriges. Oorspronkelijk wilden Loisel en Tripp een trilogie maken, maar er viel nog zoveel te vertellen over de mensen in het dorpje dat het uiteindelijk negen delen werden. En dat is geen deel te veel. Magasin Général is een verslavend verhaal, wie er eenmaal aan begint wil weten hoe het verder gaat met Marie, Serge en de anderen. Je sluit ze in je hart en het is als je de laatste pagina omslaat alsof je afscheid neemt van goede vrienden.
Wie  Magasin Général nog niet kent moet deze integrale absoluut aanschaffen gaan lezen.
Casterman 2016; 240 pagina's; hardcover, kleur; € 45,00
☺☺☺☺

Kijk ook eens op http://hanspols.nl

vrijdag 25 november 2016

Onderhuidse dreiging

HET GELE TEKEN (Edgar-Pierre Jacobs)
In 1953 hadden de lezers van het tijdschrift Kuifje het over maar één ding: hoe zou het verder gaan met Blake en Mortimer? Veertien maanden lang hield Edgar P. Jacobs de lezers in spanning met Het gele teken, een dreigend verhaal dat zich grotendeels afspeelt in de dokken van Londen. In Het gele teken pleegt een boef met een gele bril spectaculaire misdaden en brutale inbraken en laat daarbij telkens zijn handelsmerk achter: een gele letter M, het gele teken! Scotland Yard staat voor een raadsel en Blake en Mortimer gaan op zoek naar de mysterieuze crimineel. Zestig jaar later wordt Het gele teken, een spannende thriller met SF-elementen, nog altijd beschouwd als een van de allerbeste strips die ooit in Europa gemaakt is. De letter M die overal opduikt in Het gele teken werd net als het verhaal zelf een icoon van het beeldverhaal.
Voor het eerst sinds die eerste publicatie is Het gele teken weer te lezen in de oorspronkelijke vorm. In dit prachtige, op groot formaat uitgegeven boek staan de pagina's afgedrukt zoals ze in het weekblad Kuifje stonden met telkens bovenaan de pagina een korte samenvatting van het voorafgaande, de oorspronkelijke inkleuring en met de ellenlange teksten die al in 1970 vervangen werden door een iets vlotter lopende versie voor de boekuitgave, zoals de meeste mensen het verhaal kennen. Ook is voor het eerst sinds toen weer het plaatje te zien dat destijds woede opriep. Jacobs werd een smeerlap gevonden omdat hij op plaat 18 een minuscule afbeelding toont van een iets te schaars geklede vrouw. Het waren de jaren vijftig, nietwaar! Nu maakt niemand zich hier druk meer om, evenmin als over het vele geweld in dit verhaal.
Maar dat zijn details. Het effect dat Het gele teken had op de lezers werd versterkt door de vorm waarin het verhaal verscheen, namelijk als feuilleton van telkens 1 pagina op de achterkant van het weekblad. Die sfeer komt terug als je het verhaal op deze manier herleest. Lees het met een of enkele pagina's per dag en de dreiging die ervan uitgaat kruipt onder huid. Je wordt opnieuw verrast door beelden die je al tientallen keren hebt gezien: de ontspoorde trein, Nasir die verblind wordt door een lichtstraal, Guinee Pig op de kranen en stellages in de haven, de blik van professor Septimus die in de loop van het verhaal steeds gestoorder wordt, prachtig!
Eens te meer wordt duidelijk hoe knap Jacobs zijn verhaal opbouwde met op elke pagina een cliffhanger. Het moet vreselijk zijn geweest om telkens een week te moeten wachten op het vervolg. Gelukkig hoeft dat nu niet meer.
Uitgeverij Dargaud; 96pagina's; gebonden, kleur, groot formaat; € 79,95
☺☺☺☺☺

Kijk ook eens op http://hanspols.nl

woensdag 23 november 2016

Op straffe des doods

DE ZONEN VAN EL TOPO 1: KAÏN (Ladrönn & Jodorowsky)
Voordat Jodorowsky stripverhalen ging schrijven maakte hij speelfilms. Tamelijk onalledaagse. Hij brak door als cultfilmer met El Topo, een gewelddadige western over een cowboy die God wil worden en zijn zoon daarom in de steek laat. Hierna maakte Jodorowsky niet zo gek veel films meer, want het was moeilijk om zijn plannen gefinancierd te krijgen. Bekend is zijn mislukte poging om een filmversie te maken van Frank Herberts sciencefictionepos Duin. Het verging hem beter als scenarist van stripverhalen.
Net als zijn films worden ook de meeste stripscenario's van Jodorowsky gekenmerkt door extreem geweld en een soort provocerende christelijk religieuze mystiek. Wie daar van houdt kom met De zonen van El Topo weer volledig aan zijn trekken. Het verhaal, een bewerking van het filmscenario dat hij jaren geleden schreef als vervolg op El Topo, gaat bestaan uit drie delen: Kaïn, Abel en Abelkaïn. Dat zegt eigenlijk al genoeg.
El Topo is een heilige geworden. Zijn in de steek gelaten zoon wil hem doden, maar omdat je een heilige nu eenmaal niet doodt, richt hij zijn wraak op Abel, de tweede zoon van El Topo. Daarom verbiedt El Topo iedereen om met Kaïn te spreken of hem zelfs maar aan te kijken op straffe des doods. Dat maakt Kaïn alleen maar vastbeslotener om zijn wraak ten uitvoer te brengen.
Het wrede verhaal is mooi, filmisch in beeld gebracht met weidse decors en emotionele close ups. Ze versterken het ongemakkelijke gevoel dat Jodorowsky's verhaal oproept. Wat wil hij in Godsnaam zeggen met dit verhaal vol wreedheid, provocaties en naar heiligschennis neigende mystiek?
Zelf weet hij het vast wel, maar bij de lezer roept het veel vraagtekens op. Boeiend is het wel en ik ben toch benieuwd hoe hij dit  bijzondere verhaal gaat afronden.
Glenat 2016; 64 pagina's; hardcover, kleur; € 17,95
☺☺☺☺

Kijk ook eens op http://hanspols.nl